Foto bij het artikel SaaS-diensten inventariseren: bronnen, velden en eigenaarschap
Foto van Lalmch op Pixabay

Licentiebeheer

SaaS-diensten inventariseren: bronnen, velden en eigenaarschap

SaaS betekent betalen voor gebruik; je wordt geen eigenaar en neemt het systeem niet in eigen beheer. De software wordt doorgaans online aangeboden.

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Desk Licentiebeheer.

SaaS is geen licentie: abonnement, geen eigendom

SaaS betekent betalen voor gebruik; je wordt geen eigenaar en neemt het systeem niet in eigen beheer. De software wordt doorgaans online aangeboden. De klant betaalt vaak naar gebruik (subscriptionmodel) in plaats van eenmalig aan te schaffen, en beheer en onderhoud zitten in de dienst inbegrepen. De SaaS-applicatie zelf is geen eigendom van de klant.

Bij traditionele software installeerde en onderhield je op eigen computers of hardware, stond de informatie alleen op die apparaten en was de eindgebruiker verantwoordelijk voor updates en het borgen van data. Bij SaaS regelt de eigenaar van het online softwarepakket de set-up, het onderhoud en de beveiliging in de cloud.

Je werkt altijd met de nieuwste versie, en updates en toegangsbeheer liggen bij de leverancier. Inventariseer dus geen licentiesleutels en installatieversies, maar abonnementen, gebruikers en afspraken met de leverancier.

Voor SaaS-oplossingen geldt nog geen specifieke dwingendrechtelijke regelgeving. De algemene kaders van het verbintenissenrecht bepalen de verhouding tussen afnemer en leverancier, waardoor veel in het contract zelf moet worden geregeld.

Bronnen: waar vind je de echte SaaS-afspraken?

Het startpunt is de SaaS-overeenkomst. Daarin staan afspraken over beschikbaarheid, continuïteit, intellectueel eigendom en onderhoud — zaken die je bij een derde partij onderbrengt.

Vraag daarnaast een op SaaS-diensten toegespitst service level agreement op, met eisen over het online zijn en blijven van de dienst en over tijdig onderhoud en support. Omdat een SaaS-leverancier hosting vaak uitbesteedt aan een externe partij, horen ook de afspraken tussen SaaS-provider en hostingpartij bij je bronnen. Voordat bedrijfsprocessen naar de cloud verhuizen, moeten licentievoorwaarden, service level agreements en gegevensbeschermingsafspraken op tafel liggen.

Naast de overeenkomst en het SLA zijn de licentievoorwaarden en de gegevensbeschermingsafspraken bronnen. Die moeten op tafel liggen voordat bedrijfsprocessen naar de cloud verhuizen. Zo weet je per dienst welke verplichtingen je moet vastleggen.

Voor toegang en vertrek heb je technische documentatie nodig: hoe krijg je toegang tot je gegevens — via de software-interface of via API's — en welke exportformaten zijn beschikbaar? In de zorg komen daar de NEN 7510-bronnen bij: de norm, het NEN 7510-register en certificeringsinformatie. Gecertificeerde organisaties staan in dat register en worden periodiek gecontroleerd zolang het certificaat geldig is.

De Data Act is vanaf 12 september 2025 een wettelijke bron voor toegangs- en exportrechten. De wet geeft gebruikers een wettelijk recht op toegang tot hun data en dwingt strengere regels af rond overstappen en data-export bij SaaS-contracten.

De bronnen voor je SaaS-register zijn dus: de SaaS-overeenkomst, een op SaaS toegespitst service level agreement, de afspraken tussen SaaS-provider en hostingpartij, technische documentatie over toegang en export, en in de zorg de NEN 7510-norm, het NEN 7510-register en certificeringsinformatie.

De beste IT-dienstverleners in Almere

Laatst bijgewerkt: 2026-10-09. Bron: Google Maps.

  1. Raion designRaion design: Branding; Webdesign; Digitale producten; Ontwikkeling; SEO & SEA. Locatie Almere; 4.9 (102 recensies); Jool-Hulstraat 2, 1327 HA Almere.
  2. UniProfsUniProfs is gespecialiseerd in Microsoft-oplossingen en biedt diverse IT-diensten aan het mkb. Het bedrijf levert netwerk- en cloudoplossingen, moderne werkplekken, managed services en cybersecurity voor organisaties. Adres: Versterkerstraat 6, 1322 AP Almere. Diensten: Netwerk- en Connectiviteits oplossingen, Infrastructuur & (Hybrid) Cloud oplossingen, Moderne Werkplek, Samenwerken en Communicatie, Managed Services, & Data Oplossingen, Cybersecurity oplossingen Audits en Tests. Google-beoordeling: 4,9 (11 beoordelingen).
  3. ComputerdocComputerdoc: Computerhulp aan huis; Computerhulp op afstand; Managed Antivirus; Monitoring; Hardware. Locatie Almere; 4.7 (63 recensies); Palmpolstraat 99, G36, 1327 CC Almere.
  4. EshgroEshgro biedt IT-beheer, servicedesk en cloudmigratie aan organisaties in Almere, Apeldoorn en Druten. Het bedrijf richt zich op werkplekbeheer en Managed Detection & Response om IT-omgevingen veiliger en eenvoudiger te maken. Adres: Veluwezoom 15c, 1327 AE Almere. Diensten: Cloud migratie, Servicedesk, Werkplekbeheer, IT-beheer en ondersteuning, Managed Detection & Response. Google-beoordeling: 4,4 (13 beoordelingen).
  5. Daily IT Solutions B.V.Daily IT Solutions B.V. biedt full-service IT-diensten aan, waaronder werkplekinrichting, security en netwerkbeheer. Het bedrijf levert zakelijke laptops en desktops met technische ondersteuning en cloudoplossingen. Adres: Deltazijde 18 h, 1261 ZM Blaricum. Diensten: Werkplekinrichting, IT dienstverlening, Security, Data & AI-integratie, Netwerkbeheer, cloudoplossingen, werkplekontwerp & technische ondersteuning. Google-beoordeling: 5,0 (31 beoordelingen).
  6. Fortlanden ICTFortlanden ICT biedt ondersteuning en advies voor hardware, software, netwerken en cloudoplossingen aan particuliere en zakelijke klanten. Het bedrijf richt zich op het optimaliseren van computersystemen, systeembeheer en beveiliging. Adres: Zuiderzeedreef 16, 1262 AE Blaricum. Diensten: hardware en software, het optimaliseren van computersystemen, het aanleggen van netwerken, wifi, beveiliging, systeembeheer, werken in de Cloud, ICT-beheer. Google-beoordeling: 5,0 (16 beoordelingen).
  7. Ultimum MSP B.V.Ultimum MSP B.V. biedt sinds 1997 integrale IT-oplossingen en cybersecurity, waaronder netwerkbeheer en software development. Het bedrijf levert managed services en adviseert over digitale strategie, cloud en automatisering voor organisaties. Adres: Versterkerstraat 4, 1322 AP Almere. Diensten: Managed IT, Cyber Protection & UltiGuard, Software & Digital Strategy, IT-beheer, netwerkbeheer. Opgericht: 1997. Google-beoordeling: 4,5 (39 beoordelingen).
  8. Heiper ICTHeiper ICT, gevestigd in Huizen, richt moderne werkplekken en ICT-omgevingen in voor organisaties. Het bedrijf biedt dienstverlening op het gebied van cloudinfrastructuur, netwerkbeheer en security. Adres: Rokerijweg 3A, 1271 AH Huizen. Diensten: ICT oplossingen voor ondernemend Nederland, inrichten van ICT omgevingen, De moderne werkplek, Security. Google-beoordeling: 5,0 (12 beoordelingen).
  9. SiSo Computers BVSiSo Computers BV: Advies & Oplossingen; Configuratie & Registratie; Logistiek & Installatie; Onderhoud & Support; Werkplekmigratie. 4.8 (13 recensies); Versterkerstraat 4A, 1322 AP Almere.
  10. Megasnel.nlMegasnel.nl is sinds 1999 in Almere gevestigd en verzorgt zakelijke netwerkbekabeling, glasvezel, patchkasten en wifi. Het bedrijf legt infrastructuur aan, meet door en lost storingen op voor bedrijven. Adres: Verfmolenstraat 4, 1333 AV Almere. Diensten: Netwerkkabels trekken, Glasvezel trekken en lassen, Patchkasten inrichten, Wifi en draadloze netwerken, Storingen oplossen. Opgericht: 1999. Google-beoordeling: 3,6 (18 beoordelingen).
Hoe deze ranglijst tot stand komt

Deze ranglijst bevat bedrijven die voorkomen in de lokale resultaten van Google Maps voor dit gebied. Elke website is gecontroleerd en de volgorde is gebaseerd op Google-beoordeling en aantal beoordelingen, positie in Google Maps en geverifieerde informatie op de eigen website van het bedrijf.

Weging van de criteria: Google-beoordeling en aantal reviews 40%, positie in Google Maps 25%, geverifieerde informatie op de eigen website van het bedrijf 35%.

Beoordelingen en aantallen beoordelingen komen van Google op het moment van controle en worden weergegeven zoals door Google gerapporteerd. Het zijn niet onze eigen beoordelingen.

Adverteren op deze pagina

Deze ruimte in de header is beschikbaar voor één adverteerder per jaar. Neem contact op voor tarieven.

Adverteer hier

Velden voor een bruikbaar SaaS-register

Noteer per dienst minimaal: leverancier, dienstnaam en abonnementsvorm (subscriptionmodel of betalen naar gebruik). Leg ook vast welke gebruikers of rollen toegang hebben en of beheer en onderhoud in de dienst zijn inbegrepen.

Splits de kosten in twee blokken: abonnementskosten en kosten bij vertrek. Aanbieders rekenen vaak hoge kosten voor het verplaatsen van data naar een andere aanbieder; data-export zelf kan ook geld kosten. Leg niet alleen vast wat een export kost, maar ook hoeveel tijd die kost.

Voor beschikbaarheid leg je vast of er een SLA met beschikbaarheidsafspraken geldt of dat 'as is' of 'as available' van toepassing is. Bij 'as available' is er geen zekerheid dat de software beschikbaar is wanneer je die wilt gebruiken; de gevolgen van downtime door updates, onderhoud en storingen komen volledig voor risico van de afnemer. Neem ook op welke partij host en of die hosting is uitbesteed.

Voor data en exit leg je vast wie volgens het contract eigenaar van de data is, via welke interface of API je toegang krijgt en of je je eigen data direct uit de servers kunt halen. Noteer ook welke exportformaten zijn toegestaan, wat de exitkosten en exittermijn zijn en wat er gebeurt bij faillissement van de leverancier. Voor zorgdiensten hoort daarbij de vraag of de organisatie in het NEN 7510-register staat.

Zo leg je per SaaS-dienst vast: leverancier, dienstnaam, abonnementsvorm, gebruikers of rollen, beheer en onderhoud, abonnementskosten, exitkosten en -tijd, SLA of 'as is'/'as available', hostingpartij, data-eigendom, toegang via interface of API, exportformaten, faillissementsscenario en NEN 7510-status.

Vul de veldenlijst aan met continuïteit, intellectueel eigendom, licentievoorwaarden en gegevensbeschermingsafspraken. Voor AVG-compliance leg je vast welke afspraken daarover gelden. Voor jeugdhulp hoort daarbij de vraag of de organisatie ISO 27001 heeft. Zo dekt het register ook de juridische en privacy-afspraken.

Eigenaarschap ontwarren: software, data en toegang

In SaaS-contracten blijft de klant meestal eigenaar van de data; dat staat vaak zwart op wit in het contract. Van de software word je geen eigenaar: je krijgt die in abonnementsvorm via internet aangeboden. Splits die twee in je register, want ze lopen verschillend.

Eigendom betekent niet automatisch controle. De leverancier bepaalt hoe je toegang krijgt tot je data, meestal via de software-interface of via API's; klanten kunnen hun eigen data vaak niet rechtstreeks uit de servers halen.

Sommige leveranciers beperken de toegang tot specifieke dataformaten. De eigendom blijft bij de klant, maar de praktische controle ligt bij de leverancier. Dat verschil tussen juridisch eigendom en daadwerkelijke toegang vraagt om duidelijke afspraken over real-time toegang en data-export.

Leg intellectueel eigendom apart vast. De SaaS-overeenkomst hoort daar afspraken over te bevatten. Voor de software ligt dat meestal bij de leverancier; voor de data bij de klant.

Regel eigenaarschap daarom op drie niveaus: de software is van de leverancier, de data meestal van de klant, en de toegang via interface of API ligt bij de leverancier. De eigenaar van het online softwarepakket zorgt voor set-up, onderhoud en beveiliging.

Juridisch eigendom vs. praktische toegang bij SaaS

Juridisch eigendom
Data: klant; Software: leverancier
Praktische toegang
Via software-interface of API; geen directe servertoegang

Risico's die je inventarisatie moet blootleggen

Beschikbaarheid is de achilleshiel van een SaaS-dienst: je kunt je geen verstoringen veroorloven, maar hebt er weinig tot geen invloed op. Met een 'as available'-bepaling schrijven aanbieders hun verantwoordelijkheid voor beschikbaarheid zoveel mogelijk weg, terwijl beschikbaarheid voor de afnemer juist essentieel is. Zonder SLA-velden in je register is niet na te gaan waar je op kunt rekenen en wie de gevolgen van downtime draagt.

Verborgen clausules over wie eigenaar is van bedrijfsgegevens en hoe aansprakelijkheid is verdeeld, zijn een apart risico. Het grootste risico is dat bedrijven de controle over hun eigen data kwijtraken. Neem die clausules daarom op in het register.

AVG-compliance is een apart risico in SaaS-contracten. Dek dat af met gegevensbeschermingsafspraken. Zonder die afspraken is niet duidelijk hoe persoonsgegevens worden beschermd.

Vendor lock-in ontstaat door beperkte interoperabiliteit en dataportabiliteit. Samenwerking tussen het bestaande systeem en dat van de leverancier, of het overbrengen van gegevens, kan problematisch zijn, bijvoorbeeld omdat de leverancier geen integratiemogelijkheden met andere systemen biedt. Hoge kosten voor het verplaatsen van data versterken dat, net als aparte bestandsformaten en hoge exportkosten.

Vanaf 12 september 2025 geldt de Data Act. Die geeft gebruikers een wettelijk recht op toegang tot hun data en dwingt strengere regels af rond overstappen en data-export bij SaaS-contracten. Leveranciers moeten data in standaardformaten aanbieden, redelijke kosten rekenen voor export en klanten helpen bij data-overdracht. Leg daarom in het contract vast welke formaten beschikbaar zijn en wat de kosten en tijd voor data-export zijn.

Faillissement van de leverancier brengt extra risico's voor databescherming mee: je kunt ineens buitengesloten worden van je eigen informatie. Neem dat scenario expliciet op in het register en in de overeenkomst, gekoppeld aan de afspraken over toegang en export.

Risico's van SaaS-inventarisatie zonder SLA en duidelijke afspraken

  • Pro: Duidelijke verantwoordelijkheden via SLABepaalde beschikbaarheid, tijdige onderhoudsafspraken, duidelijke aansprakelijkheid bij downtime
  • Con: Geen SLA → 'as available' → risico op onverwachte downtimeGeen garantie op beschikbaarheid; gevolgen van storingen liggen volledig bij de afnemer
  • Con: Hoge exportkosten of beperkte formaten → vendor lock-inGegevens blijven gebonden aan leverancier; moeilijk overstappen naar andere dienst

Belangrijke datums voor SaaS-inventarisatie in Nederland

  • 12 september 2025Inwerkingtreding van de Data Act: wettelijk recht op data-toegang en export
  • 2008Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg: NEN 7510 verplicht voor zorgaanbieders
  • Permanente geldigheidNEN 7510-certificaat: organisatie staat in het register en wordt periodiek gecontroleerd

SaaS in de zorg: NEN 7510 als bron en toetsingskader

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd verwacht dat zorgverleners aantoonbaar voldoen aan de wettelijke norm voor informatiebeveiliging, de NEN 7510. Die norm geldt voor elke zorgaanbieder die gegevens van personen verwerkt in een zorginformatiesysteem.

Sinds 2008 staat in de wet dat zorgaanbieders zich aan de NEN 7510 moeten houden, via de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg; de Regeling Gebruik Burgerservicenummer in de zorg verwijst expliciet naar de norm. Voor aanbieders in de jeugdhulp geldt een sterk vergelijkbare norm, de ISO 27001.

De kern van de NEN 7510 is het managementsysteem voor informatiebeveiliging, het ISMS, met een kwaliteitscyclus van plan, do, check en act. Je doet eerst een risicoanalyse om te bepalen met welke bedreigingen je te maken hebt, kiest vervolgens maatregelen (plan), voert ze uit (do), controleert regelmatig of ze het gewenste resultaat opleveren (check) en verbetert waar nodig (act).

Een inventarisatie van de SaaS-diensten waarin persoonsgegevens worden verwerkt en van de bijbehorende beveiligingsafspraken is daarvoor het uitgangspunt: zonder die lijst kun je geen risicoanalyse per dienst maken en niet aantonen dat maatregelen werken. Voldoen aan de NEN 7510 dekt daarnaast een groot deel van de zorgplicht onder de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse vertaling van NIS2.

Zorginstellingen en andere beheerders van persoonlijke gezondheidsinformatie zijn wettelijk verplicht om aantoonbaar aan de NEN 7510 te voldoen; een NEN 7510-certificaat laat dat zien. Gecertificeerde organisaties worden opgenomen in het NEN 7510-register, de certificerende organisatie blijft controleren zolang het certificaat geldig is, en de Raad voor de Accreditatie controleert de certificerende organisatie zelf.

Voor je SaaS-register leg je per dienst vast of de organisatie in dat register staat. Noteer ook welke beveiligingsafspraken met die dienst zijn gemaakt.

Stappenplan voor SaaS-inventarisatie in de zorg (volgens NEN 7510)

  1. Risicoanalyse per SaaS-dienstBeoordeel welke bedreigingen bestaan voor informatiebeveiliging
  2. Maatregelen kiezen (Plan)Selecteer beveiligingsmaatregelen op basis van risico's
  3. Maatregelen uitvoeren (Do)Implementeer beveiligingsafspraken met leveranciers
  4. Controle en evaluatie (Check)Regelmatig controleren of maatregelen werken
  5. Verbeteren (Act)Pas maatregelen aan op basis van resultaten

Van lijst naar eigenaarschap: afspraken per SaaS vastleggen

Leg per SaaS-dienst eerst het juridische spoor vast: wie is volgens het contract eigenaar van de data — meestal de klant — en staat dat zwart op wit? Voeg daar het praktische spoor aan toe: hoe is real-time toegang geregeld, via welke software-interface of API, en welke data-exportmogelijkheden bestaan er? Zonder die afspraken loop je het risico dat je vastzit aan een leverancier.

Maak de afspraken concreet en toetsbaar: welke formaten zijn beschikbaar, wat kosten export en data-overdracht en hoeveel tijd vergen ze? Betrek daarbij de afspraken tussen de SaaS-provider en de hostingpartij, want de beschikbaarheid en continuïteit die jij afspreekt, hangen af van een partij waar je zelf geen contract mee hebt.

Koppel de gegevensbeschermingsafspraken en AVG-compliance aan elk veld. De SaaS-overeenkomst en de gegevensbeschermingsafspraken zijn daarvoor je bron. Zo wordt eigenaarschap niet alleen juridisch, maar ook aantoonbaar.

Leg ook intellectueel eigendom en continuïteit per dienst vast. De SaaS-overeenkomst hoort daar afspraken over te bevatten. Zo koppel je juridische afspraken aan de dagelijkse beheervelden.

Neem tot slot het faillissementsscenario op: wat gebeurt er met toegang, data en continuïteit als de leverancier omvalt? Voor zorgdiensten koppel je elk van deze velden aan de NEN 7510-status van de organisatie en aan de maatregelen uit je ISMS.

Zo koppel je de drie sporen: bronnen leveren de afspraken, velden maken ze vergelijkbaar en eigenaarschap splitst software, data en toegang. Daarmee wordt de inventarisatie een register dat je kunt toetsen en beheren.

Meer uit Licentiebeheer