
Contracten
SLA voor SaaS beoordelen: toetsvragen en bewijs
Beoordeel een SaaS-SLA door beschikbaarheid, herstel en credits te toetsen aan uw bedrijfsprocessen. Leg per onderdeel de contractafspraak naast het bewijs en de consequentie bij niet-nakoming.
SLA voor SaaS beoordelen: toetsvragen en bewijs
Beoordeel een SaaS-SLA door beschikbaarheid, herstel en credits te toetsen aan uw bedrijfsprocessen. Leg per onderdeel de contractafspraak naast het bewijs en de consequentie bij niet-nakoming. Controleer vervolgens of u met die informatie zelf kunt vaststellen wanneer de leverancier tekortschiet en welke actie daarop volgt.
Voor Nederlandse organisaties zijn er kaders die richting geven aan cloudbeheer. De BIO Thema-uitwerking Clouddiensten beschrijft beleid voor de inzet van clouddiensten. Daarin staat dat beleidsregels voor informatiebeveiliging bij clouddiensten behoren te worden gedefinieerd, goedgekeurd door het management, gepubliceerd en gecommuniceerd aan relevant personeel en relevante belanghebbenden.
NEN 7510 is de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg. Volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) geldt de norm voor elke zorgaanbieder die gegevens van personen verwerkt in een zorginformatiesysteem. De kern is het managementsysteem voor informatiebeveiliging; beoordeel leveranciersafspraken daarom ook op hun bijdrage aan de werking van dat systeem.
Wie een SLA beoordeelt, toetst of de leveranciersafspraak binnen het eigen risicobeheer past. De BIO Thema Clouddiensten noemt als risico dat ontbrekende beleidsaspecten leiden tot onvoldoende sturing op een veilige inrichting en exploitatie van clouddiensten. Beschikbaarheid, herstel en credits zijn daarmee beheersvraagstukken, niet alleen contractclausules.
Leg uw oordeel per afspraak vast: aanvaardbaar, verduidelijking nodig of aanpassen. Een meetbare toezegging zonder controleerbaar bewijs vraagt om aanvullende informatie; een aantoonbare prestatie zonder passende contractafspraak vraagt om aanscherping van de SLA. Noteer steeds welke ontbrekende informatie of wijziging nodig is voordat u de afspraak accepteert.
Belangrijkste normen en richtlijnen voor SaaS-beoordeling in Nederland
- NEN 7510
- Informatiebeveiliging in de zorg; geldt voor zorgaanbieders met persoonsgegevensverwerking
- BIO Thema Clouddiensten
- Beleid voor cloudinrichting; vereist beleidsregels voor informatiebeveiliging
- ISO 27001
- Gebruikt door aanbieders in de jeugdhulp; ook relevant voor veilige cloudinrichting
Beschikbaarheid: meetpunt, meetmethode en uitsluitingen
De beschikbaarheidseis voor een SaaS-dienst hoort uit uw eigen risicoanalyse te komen, niet uit het standaardaanbod van de leverancier. Bepaal eerst welke bedrijfsprocessen van de dienst afhankelijk zijn en hoeveel uitval u kunt tolereren. Die uitkomst stuurt de afspraak die u met de leverancier maakt.
Toets op het meetpunt en de meetmethode: waar wordt beschikbaarheid gemeten, over welke meetperiode en met welke methode? Welke perioden zijn uitgesloten, zoals gepland onderhoud en storingen bij onderliggende infrastructuur of subprocessors? Hoe wordt omgegaan met degradatie, waarbij de dienst traag of gedeeltelijk bruikbaar is maar niet volledig onbereikbaar?
Laat de leverancier uitleggen hoe geregistreerde uitval wordt verwerkt tot de gerapporteerde beschikbaarheid. Vraag om de totale meetduur, de storingsduur en de afzonderlijk afgetrokken uitzonderingen, zodat u de berekening kunt volgen. Leg ook vast welke afhankelijkheden van andere leveranciers bestaan en wie bepaalt of een storing binnen een uitsluiting valt.
Vraag om de meetgegevens en de gehanteerde uitsluitingen. Zonder die gegevens is een beschikbaarheidsclaim niet te controleren.
Vergelijk de uitkomst met het beschikbaarheidsniveau dat uw primaire proces nodig heeft. Leg vast welke consequentie eraan hangt als dat niveau niet wordt gehaald. De BIO Thema Clouddiensten vraagt om beoordeling van het cloudbeveiligingsbeleid met geplande tussenpozen en bij significante wijzigingen. Gebruik zulke beoordelingsmomenten ook om te controleren of de beschikbaarheidsafspraak nog aansluit bij uw bedrijfsprocessen.
Beoordeel de beschikbaarheidsafspraak dus als continuïteitsmaatregel: herleidbaar uit de risicoanalyse, meetbaar in de uitvoering en voorzien van een consequentie bij niet-nakoming.
Herstel: RTO, RPO en aantoonbare hersteltests
Herstelafspraken draaien om het Recovery Time Objective (RTO) en het Recovery Point Objective (RPO). Het RTO is de maximale tijd dat een applicatie mag uitvallen; het RPO is het maximale gegevensverlies, gemeten in tijd. De Azure Backup glossary geeft als voorbeeld: als een storing optreedt om 12:00 en de laatste back-up was om 10:00, dan is het RPO twee uur.
Een contractueel toegezegde hersteltijd zonder onderliggend bewijs is daarom onvoldoende. Vraag hoe de leverancier aantoont dat herstel werkt.
Het RTO hangt af van uw continuïteitseisen: de Azure Backup glossary geeft als voorbeeld een kritieke applicatie die maximaal vier uur mag uitvallen, met een RTO van vier uur. Het RPO bepaalt hoe vaak u back-ups of replicatie nodig hebt. Volgens YouStable moet bij een RPO van 1 uur voor kritieke systemen een herstelpunt bestaan dat niet ouder is dan 60 minuten.
Herstel moet worden getest, niet alleen beschreven. Veeam adviseert elk kwartaal hersteltests en opnieuw bij belangrijke wijzigingen in systemen of data. De tests moeten aantonen dat de afgesproken hersteldoelen haalbaar zijn en kritische systemen hersteld kunnen worden. Vraag welke rapportage u na een test of daadwerkelijke storing ontvangt en hoe tussentijdse wijzigingen in de herstelprocedures worden verwerkt.
Vraag om testverslagen en om inzage in hoe de uitkomsten van eerdere incidenten zijn opgevolgd. Zo toetst u het herstelvermogen in plaats van het aan te nemen.
Herstelafspraken horen periodiek te worden geëvalueerd. De BIO Thema Clouddiensten vraagt om beleidsregels voor informatiebeveiliging bij de inzet van clouddiensten die met geplande tussenpozen en bij significante wijzigingen worden beoordeeld. Diezelfde beoordelingsmomenten zijn bruikbaar voor de herstelafspraken in de SLA, bijvoorbeeld wanneer uw afhankelijkheid van de dienst verandert.
Zet herstel daarom om in een beoordelingslus: afspraak, uitvoering, test, rapportage en bijstelling. Alleen zo wordt de hersteltijd een aantoonbare beheersmaatregel.
Credits: grondslag, grenzen en claimprocedure
Beoordeel servicecredits als een contractuele tegemoetkoming bij het niet halen van een afgesproken niveau. Controleer of de regeling een percentage van een vergoeding gebruikt, op welke vergoeding dat percentage betrekking heeft en welke bovengrens geldt. Laat de leverancier de berekening toelichten aan de hand van een storing die onder de regeling valt en wijs onduidelijkheden in grondslag of begrenzing terug.
Beoordeel waarop de credit is gebaseerd, hoe u die claimt, binnen welke termijn dat moet en wat de regeling expliciet niet dekt. Een credit herstelt geen gemiste continuïteit. Het is een vergoeding, geen compensatie van de gevolgen.
Credits vervangen geen aantoonbare beveiliging en beheersing. Mindtime benadrukt vanwege toenemende eisen vanuit GDPR, NIS2 en ISO 27001 dat back-up- en herstelprocessen meetbaar, controleerbaar en betrouwbaar moeten zijn. Een creditregeling levert geen bewijs van die werking; rapportages, testuitslagen en auditmogelijkheden helpen die te toetsen. Zet credits dus naast de beheersmaatregelen, niet ervoor in de plaats.
Volgens Mindtime moeten organisaties kunnen aantonen dat herstel betrouwbaar en binnen de afgesproken tijdsvensters kan plaatsvinden. Beoordeel dat herstelbewijs los van de vraag of een creditclaim wordt toegekend. Spreek ook af hoe u escaleert als storingen terugkeren, zodat de afhandeling niet stopt bij de financiële tegemoetkoming.
Leg voor de creditregeling de berekeningsgrondslag, de begrenzing en de claimprocedure naast elkaar. Controleer of uw organisatie de vereiste storingsgegevens kan verzamelen en de claim tijdig kan indienen. Neem ontbrekende bewijsstukken of onduidelijke voorwaarden mee in uw oordeel, naast de beheersmaatregelen in het informatiebeveiligingsmanagementsysteem (ISMS).
Rollen en verantwoordelijkheden: wie doet wat?
In de keten staat CSC voor de cloudservice-afnemer, de opdrachtgevende organisatie. CSP staat voor de cloudserviceprovider, de leverancier van de SaaS-dienst. De BIO Thema Clouddiensten beschrijft rollen en verantwoordelijkheden in de keten CSC-CSP.
Voor uw SLA betekent dit dat u per afspraak vastlegt wie welke rol heeft bij beschikbaarheid, herstel en credits. Leg die verantwoordelijkheid niet impliciet bij de leverancier.
De BIO Thema Clouddiensten vraagt om beleidsregels voor informatiebeveiliging bij de inzet van clouddiensten. Ze behoren door het management te zijn goedgekeurd, gepubliceerd, gecommuniceerd aan en erkend door relevant personeel en relevante belanghebbenden. Zorg daarom dat afspraken uit de SLA ook worden verwerkt in het beleid en in de roltoewijzing van de eigen organisatie.
Benoem in de praktijk ten minste: wie eigenaar is van de leveranciersrelatie en de SLA. Wie beoordeelt de beschikbaarheids- en storingsrapportages? Wie dient een creditclaim in? Wie tekent herstelverslagen en testresultaten af? En wie is binnen de eigen organisatie het aanspreekpunt bij een incident?
Maak de roltoewijzing per onderdeel concreet: beschikbaarheid, herstel en credits krijgen elk een eigenaar, een beoordelaar en een aanspreekpunt.
Audit- en rapportagerechten: controleer SLA-claims
Een SLA hoort een auditrecht te bevatten. Maak concreet welke vorm u krijgt: een eigen audit ter plaatse, de mogelijkheid om een derde partij in te schakelen, of uitsluitend periodieke rapportages en attesteringen. Leg vast wat de scope is, met welke frequentie controle mogelijk is, welke kosten daaraan verbonden zijn, welke vertrouwelijkheidseisen gelden en met welke aankondigingstermijn een onderzoek wordt aangevraagd.
Gebruik dat recht gericht om SLA-claims te verifiëren. Voor beschikbaarheid betekent dat inzage in meetgegevens en gehanteerde uitsluitingen. Voor herstel inzage in testverslagen, procedures en de opvolging van eerdere incidenten. Voor de keten inzicht in welke subprocessors een rol spelen en welke afspraken daarmee zijn gemaakt.
Bepaal bij een certificaat of accreditatie of uw specifieke dienst en configuratie binnen de scope vallen, en vraag naar de geldigheidsduur. Volgens de IGJ geldt NEN 7510 voor zorgaanbieders die persoonsgegevens verwerken in een zorginformatiesysteem; voor aanbieders in de jeugdhulp geldt ISO 27001. Vraag bij een onafhankelijke beoordeling naar de onderbouwing van het oordeel.
Gebruik het recht-to-audit dus niet alleen als controle, maar als beoordelingsinstrument voor de hele SLA: beschikbaarheid, herstel en credits.
Checklist: SaaS-SLA beoordelen met bewijs
Begin met de dienst en het bedrijfsproces waarop de SLA betrekking heeft. Controleer welke functies, gebruikers en afhankelijkheden binnen de leveranciersafspraak vallen, zodat u het bewijs aan de juiste dienstverlening koppelt.
Stel vast of de SaaS-dienst persoonsgegevens verwerkt en welke eisen binnen uw organisatie gelden. Volgens de IGJ geldt NEN 7510 voor elke zorgaanbieder die gegevens van personen verwerkt in een zorginformatiesysteem. Koppel de beoordeling van de leveranciersafspraak aan het informatiebeveiligingsmanagementsysteem en de beheersmaatregelen die voor uw organisatie relevant zijn.
Neem de dienst en de leveranciersrelatie op in uw risicobeheer en in het informatiebeveiligingsbeleid. De BIO Thema Clouddiensten vraagt om informatiebeveiligingsbeleid en onderwerpspecifieke beleidsregels voor de inzet van clouddiensten; gebruik die beleidsvragen om uw eigen afspraken concreet te maken.
Leg vast dat het beleid door het management is goedgekeurd, gepubliceerd, gecommuniceerd aan en erkend door relevant personeel en belanghebbenden. Het beleid wordt met geplande tussenpozen en bij significante wijzigingen beoordeeld.
Toets beschikbaarheid aan het bedrijfsproces dat van de dienst afhankelijk is. Accepteer een toezegging pas wanneer duidelijk is wat wordt gemeten, welke uitval meetelt en hoe u de gerapporteerde uitkomst kunt controleren.
Leid de beschikbaarheidseis herleidbaar af uit uw eigen risicoanalyse. Bepaal welke processen afhankelijk zijn van de dienst en hoeveel uitval u kunt tolereren.
Noteer meetpunt, meetmethode en meetperiode. Noteer welke perioden zijn uitgesloten, zoals gepland onderhoud en storingen bij onderliggende leveranciers. Vraag naar het gemeten beschikbaarheidspercentage over de meetperiode.
Maak afspraken over degradatie: traag of gedeeltelijk bruikbaar. Maak ook afspraken over de gevolgen als het afgesproken niveau niet wordt gehaald.
Toets herstel aan de uitvaltijd en het gegevensverlies die uw organisatie kan verdragen. Controleer vervolgens of de leverancier met testresultaten kan aantonen dat de afgesproken doelen haalbaar zijn voor uw dienst.
Leg hersteldoelen vast in RTO en RPO. Het RTO is de maximale uitvaltijd; het RPO is het maximale gegevensverlies in tijd. Volgens YouStable betekent een RPO van 1 uur dat er voor kritieke systemen een herstelpunt moet zijn dat niet ouder is dan 60 minuten.
Vraag naar back-upfrequentie en bewaartermijnen voor de dienst. Bij de beschreven configuratie voor Azure-VM's in Azure Backup worden dagelijkse back-ups 30 dagen bewaard en momentopnamen voor direct herstel twee dagen. De bewaartermijn voor die momentopnamen is instelbaar van één tot vijf dagen; controleer welke instellingen uw leverancier daadwerkelijk gebruikt.
Vraag om hersteltests en de bijbehorende resultaten. Volgens Mindtime moeten deze voor kritische systemen minimaal per kwartaal plaatsvinden, met een hogere frequentie voor gevoelige data of systemen met hoge impact. Leg vast hoe u beoordeelt of de test uw eigen hersteldoelen en dienstconfiguratie voldoende afdekt.
Leg vast wat bij beëindiging van de overeenkomst gebeurt met gegevens en met het herstel van de dienst.
Toets credits op uitvoerbaarheid, niet alleen op de toegezegde tegemoetkoming. Controleer of duidelijk is wie de storing vastlegt, wie de claim beoordeelt en wie binnen uw organisatie de claim indient.
Bepaal waarop de credit is gebaseerd, hoe en binnen welke termijn u claimt, en wat de regeling niet dekt. Vraag naar het percentage van de maandelijkse vergoeding, het maximum en een rekenvoorbeeld.
Wijs rollen en verantwoordelijkheden in de keten CSC-CSP toe, zoals beschreven in de BIO Thema Clouddiensten. Benoem daarnaast de eigenaar van de SLA, de beoordelaar van rapportages en de indiener van creditclaims.
Leg het recht vast om controle- en verantwoordingsonderzoeken uit te voeren of daarover gerapporteerd te krijgen. Leg daarbij scope, frequentie, kosten, vertrouwelijkheid en aankondigingstermijn vast.
Bepaal per certificaat of bewijsstuk welke scope het dekt en of uw specifieke dienst en configuratie daarbinnen vallen. Volgens de IGJ geldt NEN 7510 voor zorgaanbieders die persoonsgegevens verwerken in een zorginformatiesysteem; voor aanbieders in de jeugdhulp geldt ISO 27001. Vraag bij een onafhankelijke beoordeling ook welk bewijs per normelement is gebruikt en hoe dit is verzameld.
Maak de checklist per regel toetsbaar: wie levert het bewijs, wanneer en in welke vorm. Zonder bewijs is de afspraak niet aantoonbaar.
Beoordeel elke afspraak op drie niveaus: contracttekst, bewijs en consequentie. Herhaal die toets bij significante wijzigingen.


